|
Polski Słownik
Biograficzny
Tom XXVII/4, zeszyt 115,
wydanie PAN 1983
Potempski Edward,
krypt. E. P. (1876-1936)
inżynier mechanik i inżynier elektryk. Ur. 27 III w Warszawie, był synem
Hieronima, inżyniera, i Marii z Konopków.
Ukończył gimnazjum w Kijowie (1894), a następnie uzyskał stopień inżyniera
mechanika na politechnice w Rydze (1902), gdzie należał do akademickiej
korporacji <Arkonia>; dyplom inżyniera elektryka otrzymał na politechnice w
Karlsruhe (1903). W latach studenckich zajmował się kompozycją szachową układał
zadania problemowe (przeważnie tzw. trzychodówki), które były publikowane i
nagradzane w „Kurierze Warszawskim”. Po powrocie do Warszawy
POTEMPSKI rozpoczął
pracę zawodów.; przy budowie miejskiej sieci telefonicznej, potem kierował
montażem urządzeń centrali telefonicznej Towarzystwa Akcyjnego <Cedergren> i
pracował tam do r. 1906. Następnie został zastępcą dyrektora technicznego budowy
pierwszej polskiej fabryki żarówek <Cyrkom> w Warszawie, która rozpoczęła
produkcje żarówek z włóknem wolframowym (zamiast dotychczas stosowanego włókna
węglowego). W I. 1911-16 pełnił funkcję dyrektora technicznego tej fabryki.
Podczas rewolucji 1905-7 r. Potempski uczestniczył w walce o szkolę polską. Od
r. 1906 był członkiem zarządu Towarzystwo Kursów Naukowych w Warszawie,
przekształconego później w Wolną Wszechnicę Polską. W tym czasie działa w
Towarzystwo Kultury Polskiej. Należał do czołowych działaczy Zjednoczenia
Postępowego Polskiego w Warszawie. W czasie pierwszej wojny światowej był
członkiem Komitetu Obywatelskiego m. st. Warszawy i z Jego ramienia pełnił
funkcję przewodniczącego i zastępcy kilku sekcji w Wydziale Pomocy dla Ludności,
członkiem prezydium Klubu Demokratycznego, prezesem Towarzystwo Czytelni m. st.
Warszawy, członkiem rzeczywistym Towarzystwo Biblioteki Publicznej w Warszawie.
W 1. 1917-20 Potempski przebywał w Chlewiskach kolo Szydłowca (Zagłębie
Staropolskie), gdzie zarządzał dużymi
posiadłościami przemysłowo-rolniczymi (kopalnia rudy, huta, folwarki, lasy). W
1. 1920-4 ponownie pracował jako dyrektor techniczny fabryki Cyrkom i na tym
stanowisku, podobnie jak i w poprzednim okresie, przyczynił się znacznie do jej
rozwoju. Po przekształceniu w r. 1926 Cyrkonu w Zjednoczoną Fabrykę Żarówek „Tungsram”
Potempski wchodził do jej zarządu aż do śmierci. W I. 1924—30 był dyrektorem
technicznym centrali największego wówczas w kraju przedsiębiorstwa maszyn
elektrycznych Polskich Zakładów Elektrycznych <Brown-Boveri> w Warszawie,
następnie dyrektorem Polskiego Związku Przedsiębiorstw Elektrotechnicznych, a w
ostatnich latach życia kierował działem propagandy i taryf w Elektrowni
Miejskiej w Warszawie.
Jednocześnie, od r. -1921, Potempski prowadził na
Politechnice Warszawskiej
wykłady z dziedziny oświetlenia elektrycznego, akumulatorów i prostowników. W
szczególności zajmował się zagadnieniami techniki świetlnej. Na temat
oświetlenia elektrycznego opublikował wiele artykułów, ni in. w „Przeglądzie
Technicznym”, „Przeglądzie Elektrotechnicznym”, „Rzemiośle” i w wydawnictwie
czeskim pt. „Elektrotechnika y Polsku” (Praha 1933). Wygłosił wiele odczytów i
referatów, m. in. w i. 1929 i 193 i na akademiach ku czci wynalazcy żarówki T.
Edisona. Był członkiem komitetu redakcyjnego działu „Elektrotechnika” w „Przeglądzie
Technicznym” (1915—16) i czasopisma „Światło i Siła” (1930-1). Potempski był
współzałożycielem i działaczem
Stowarzyszenia Elektryków Polskich (SEP).
Współuczestniczył w pracach nad normalizacją żarówek. Brał udział w
przygotowaniach i obradach pierwszego wspólnego zjazdu przedstawicieli SEP i
Elektrotechnicznego Związku Czechosłowackiego w Warszawie (1933). Działał w
Stowarzyszeniu Techników Polskich. Był m. in. prezesem zarządu Organizacji
Gospodarki Świetlnej, prezesem rady nadzorczej Małopolskiej Fabryki Żarówek <Żareg>
we Lwowie, członkiem rady Polskiego Związku Przedsiębiorstw Elektrotechnicznych,
sędzią handlowym przy Sądzie Okręgowym w Warszawie. Od r. 29 piastował mandat
radnego m. st. Warszawy. Byt członkiem Kola Filistrów korporacji Arkonia W
Warszawie i Związku akademików Gdańskich „Wisła” oraz sekretarzem Związku
Filistrów „Welecji”. Potempski zmarł nagle, w czasie polowania, na udar serca 21
IX 1936 W Cieślach powiecie Płockiem, pochowany został w grobie rodzinnym na
Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera 187-6-9/10).
Z małżeństwa (od r. 1907) z Janiną z
Wawrzynowiczów Potempska. Potempski
pozostawił córki: Marię (nr. 1909), zamężną
Świerszcz, pracownika Instytutu
Cukrowniczego, i Stefanię (ur. 1912), zamężną Mściwujewską, technika
rentgenologa, oraz syna Stanisława (ur. 1921) inżyniera elektryka, projektanta i
rzeczoznawcę instalacji i urządzeń elektrycznych.
Brat Potempskiego Wacław (1871—1929), inżynier mechanik, absolwent politechniki
w Rydze, był pracownikiem wydziału budownictwa magistratu in. sł. Warszawy, od
r. 1924 zaś kierownikiem biura Polskiego Związku Przedsiębiorstw
Elektrotechnicznych w Warszawie.
|
